İctimai Vəsaitin Monitorinqi Mərkəzi

	19, 20 və 21 noyabr tarixlərdə İcmalçılar üçün Neft Sərvətinin mətbuatda İşıqlandırılmasına dair keçiriləcək Seminar
	Address: 69, Fizuly str., Baku 370601, Azerbaijan Phone/Fax: +(99412) 973172, 992014, 973089 E-mail: iakhmedov@online.az, farid@pfmc.az www.pfmc.az

Nobel Mükafatı Laureatı İcmalçılara Neft Gəlirlərində Şəffaflığın yaradılmasına dair Zərurətdən danışır.

Noyabrın 19-da, çərşənbə axşamı Nobel Mükafatı Laureatı Cozef E. Stiqlits icmalçılara dövlətlərin neft sərvətini milli xəzinənin bir hissəsi, müstəsna olaraq, indiki hakimiyyətə, yaxud nəslə yox, bütün vətəndaşlara və nəsillərə məxsus bir şey kimi nəzərdən kerçirmələrini vurğuladı. Öz mənfəətləri naminə bu ehtiyatlardan istifadə edən hökumətlər hər kəsə məxsus olan və bir irsə mənsub olan xalqlarını və ya dövlətlərini soymuş olurlar.

"Hökumətin daxilində və xaricində olan rəhbərlər təbii ehtiyatları zəngin olan ölkələrdə sərəncamçılıq hissini inkişaf etdirmək məqsədilə məsuliyyət bölgüsü aparırlar"- deyə, Stiqlits bildirmişdir. O, daha sonra bildirmişdir ki, "hökumət rəhbərlərinin təbii ehtiyatların yaratmış olduğu sərvətlərə nəzarət etmək istəyi demokratiyanın inkişafına mane olur." Stiqlits neft sərvətinin işıqlandırılmasına və onun inkişaf üzərindəki təsirinə dair icmalçılar üçün təşkil edilmiş üçgünlük seminarın açılışında çıxış etmişdir.

Qeyri-simmetrik məlumatlardan yaranan iqtisadi tənasübsüzlüyə dair fundamental məşhur əsərinə görə iqtisadi elmlər sahəsində 2001-ci ilin Nobel mükafatına layiq görülmüş Stiqlits hökumətlərin təbii ehtiyatların satılmasından nə qədər pul əldə etdikləri barədə məlumatlar dərc etmələri və həmin pulların necə xərclənməsini ictimaiyyətə bildirmələrinin vacib olduğunu söylədi. O, eyni zamanda hökumətlərə və beynəlxalq təsisatlara iqtisadi inkişafın davamlı olub-olmamasını, yaxud da həmin inkişafın təbii ehtiyatların qısa müddət ərzində tükəndirilməsindən qaynaqlanıb-qaynaqlanmadığını izləməyi daha da asanlaşdıra biləcək mühasibat uçotunu əks etdirən hüquqi sistemlər qəbul etməyi məsləhət görmüşdür.

"Şirkətlərin öz gəlirlərini maksimum həddə çatdırmaq üçün güclü stimullara malikdirlər, neft müqavilələrini və ödənişlərini əhatə edən qeyri-müəyyənliklər sui-istifadə hallarına gətirib çıxara və sabit iqtisadi inkişafı təhlükə altına ala bilər"- deyə, Kolumbiya Universitetinin professoru Nyu-Yorkda xəbərdarlıq etmişdir.

Professor Stiqlits Klinton administrasiyası ərzində 1993-cü ildən 1995-ci ilədək İqtisadi Müşavirlər Şurasının üzvü olmuş və 1995-ci ildən 1997-ci ilədək İqtisadi Müşavirlər Şurasının sədri kim ifəaliyyət göstərmişdir. Sonra isə o, Dünya Bankının 1997-ci ildən 2000-cilədək Baş İqtisadçısı və Baş Vitse-Prezidenti olmuşdur. Onun Qloballaşma və onun Çatışmayan cəhətləri (Globalization and its Discontents) (Norton, iyun 2001-ci il) 20 dilə tərcümə olunmuş və beynəlxalq səviyyəd əsatılan nəfis kitablar sırasındadır. Onun Səsli-küylü Doxsanıncı illər- Dünyanın Ən çox Çiçəklənən Onilliyiyinin Yeni Tarixi (The Roaring Nineties- A new History of the World’s Most Prosperous Decade) adlı yeni kitabı oktyabr ayında Nyu-Yorkda nəşr olunmuşdur.

Bu tədbir əsası Nyu-York şəhərində Kolumbiya Universitetində beynəlxalq iqtisadçılar şəbəkəsi, Siyasi Dialoqa Təşəbbüs Qrupu və Bakıda fəaliyyət göstərən İctimai Vəsaitin Monitorinqi Mərkəzi tərəfindən təşkil edilir.

İctimai Vəsaitin Monitorinqi Mərkəzinin direktoru İnqilab Əhmədov səhər iclasında çıxış edərkən "Neft Gəlirinin Azərbaycan İqtisadiyyatına Təsiri" mövzusunu müzakirə etdi.

Əhmədov eyni zamanda, şəffaflığın vacibliyini xüsusilə vurğuladı və təbii ehtiyatlardan milli asılılığı azaltmaq üçün iqtisadiyyatı rəngarəng məcraya yönəltmək istiqamətində hökumətlərin öz işlərini qurmaları baxımından onun vacib olduğunu söylədi.

Təxminən 25 Azərbaycan və Gürcüstan icmalçısı Radisson SAS Plazada keçirilən tədbirdə iştirak edirdi. Müzakirələr İstanbul Bahceşehir Universitetinin Professoru Sahin Alpay və İstanbulda fəaliyyət göstərən jurnalist Endrü Finkel tərəfindən aparılmışdır.

Bu konfrans icmalçılara təbii sərvətlərin Azərbaycana edə biləcək təsirlərinin mətbuatda işıqlandırılması imkanlarını genişləndirməkdə kömək etmək, yüksək şəffaflığın və birgə idarəetmənin inkişaf etdirilməsi zərurəti ilə bağlı məlumatlılığı artırmaq məqsədilə keçirilir.

Neft sərvətinin idarə olunması inkişaf etməkdə olan və keçid dövrünü yaşayan ölkələrdə ümdə problemlərdən biridir. Dövlətlərin yüksək inflyasiya və aşağı inkişaf kimi makroiqtisadi tənasübsüzlük, ehtiyatlardan qeyri-səmərəli istifadə, gəlirlərin qeyri-bərabərliyi və korrupsiya faktlarını təhrif etmədən iri gəlirlərin daxil olması məslələri ilə necə məşğul ola bilmələri qərarını qəbul etmələrinə ehtiyac duyulur. Seminarda iştirak edən icmalçılar neft sərvətlərinin digər ölkələrə necə təsir etməsi barədə aparılan müzakirələrdə iştirak edəcək və digər ölkələrin həmin inkişaf problemlərinin öhdəsindən necə gəlmiş olduqlarını öyrənəcəklər.

Tədbir 19, 20 və 21 noyabrda Bakıda keçiriləcək. Bu tədbir Caspian Revenue Watch təşkilatı tərəfindən planlaşdırılmış çoxsaylı seminar və görüşlərin bir hissəsidir. CRW Açıq Cəmiyyət İnstitutunun bir hissəsidir və iyun ayında "Xəzərin Neft Gəlirləri: qazanan kim olacaq?" adlı bir hesabat dərc etmişdir (Həmin hesabatı www.eurasianet.org/caspian.oil.windfalls İnternet səhifəsindən əldə etmək olar).

İctimai Vəsaitin Monitorinqi Mərkəzi görüşün maddi-texniki təchizat məsələlərinin həlli, yerli icmalçıların iştiraka dəvət olunmasının təşkil edilməsi üçün məsuliyyət daşımışdır. İPD-nin jurnalistikada treyninq məsələləri üzrə direktoru Anya Şiffrin proqramı hazırlamış, qonaq qismində çıxış edəcək natiqləri dəvət etmiş və növbəti əlavə fəaliyyətlər üçün məsuliyyət daşıyacaq. İPD-nin www.journalismtraining.net İnternet səhifəsində əldə oluna biləcək maliyyə və iqtisadiyyat məsələlərini işıqlandıran jurnalistlər üçün bir vebsayta malikdir, Vyetnamda, Moldovada, Amerika Birləşmiş Ştatlarında icmalçılar üçün serminarlar keçirmişdir.

Bu tədbir ATƏT, Açıq Cəmiyyət İnstitutu (Şərq-Şərq və Şəbəkə Media Proqramlarının təmənnasız yardımı sayəsində) və Siyasi Dialoqlara Təşəbbüs Qrupu tərəfindən maliyyələşdirilir.